گروه سياسي ـ جلال برزگر: بغداد، شهر داستانهاي هزار و يكشب از پس تجارب تاريخي بلند، بار ديگر در ميان شعله هاي جنگ گرفتار آمده است. سرنوشت بغداد در طول تاريخ و در كشاكش قدرتهاي مختلف قابل تأمل بوده است. درباره ابعاد و تأثيرات جنگ اخير آمريكا با عراق بر منطقه با دكتر «حميد احمدي» استاد دانشگاه تهران و محقق مسائل بين الملل گفت و گو كرده ايم.
\ در ارزيابي اهداف آمريكا با توجه به واقعياتي كه در صحنه جنگ رخ داده، به چه نكاتي مي رسيم؟ آيا خطوط اهداف آمريكا براي آينده منطقه نمايان شده است؟
* استراتژي كلان آمريكا براي خاورميانه حذف يا مهار نيروهاي چالشگر با آمريكا و اسرائيل در منطقه است. اين جنگ نه براي نفت كه جنگ پرستيژ و امنيت ملي و اثبات هژموني جهاني است. يك هدف مهم ديگر اين جنگ، اعاده حيثيت آسيب ديده آمريكا بعد از حادثه ۱۱ سپتامبر است. به واقع آمريكا با پرداخت هزينه هاي گزافي مثل درنظر نگرفتن سازمان ملل و افكار عمومي جهاني مي خواهد قدرت و هژموني خود در جهان را به منصه ظهور برساند.
در اين ميان، «تأمين دموكراسي در منطقه» كه به عنوان هدف مطرح مي شود، چندان استراتژي روشني نيست، مگر اينكه آن را حربه اي عليه رژيمهاي چالشگر با اسرائيل و آمريكا و نظام جهاني سرمايه داري بدانيم. از اين رو برقراري دموكراسي در خاورميانه را جزو اهداف استراتژيك آمريكا نمي بينم.
\ در سير جنگ آيا نگرش آمريكا نسبت به ايران روشن شده است؟ يعني آيا معلوم شده كه آمريكا چه انديشه اي براي ايران دارد؟
* البته آنها ايران را به عنوان يك چالش در رابطه با اسرائيل و موارد ديگر مي بينند، اما اينكه نحوه مواجهه آينده آنها با ايران چگونه باشد، چندان روشن نيست. به نظر مي آيد آمريكاييها در مورد ايران بيشتر به اعمال فشارهاي سياسي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي نظر دارند. البته ممكن است در بحث فعاليتهاي هسته اي ايران كه مطرح مي كنند، مباحث نظامي را هم درنظر داشته باشند كه اين مورد بستگي به عملكرد ما خواهد داشت. مسأله مهم ديگر اين است كه سناريوي عراق چگونه پيش برود، اما در مجموع به نظر مي رسد آمريكاييها مسائل ايران را به گونه اي ديگر تعقيب مي كنند.
\ چرا آمريكايي ها در جنگ عليه صدام، از نيروهاي معارض عراقي استفاده نكرده اند؟
* براي اينكه برخي از آنها را بنيادگرا مي دانند، آمريكايي ها تمايل دارند معارضان سكولار در آينده عراق روي كار بيايند، اما در مورد ديگر گروههاي معارض كه نيروي نظامي دارند، مثل كردها فكر مي كنم همكاري نظامي وجود دارد.
\ بزرگترين چالش آمريكا در جنگ و منازعه اخير را چه مي دانيد؟
* چالش جدي آنها طولاني شدن جنگ است. آمريكايي ها تا به حال با سرعت به حومه بغداد رسيده اند و حتي اگر تا يك ماه آينده كار رژيم صدام تمام شود، آمريكا پيروز است و گفتمان آمريكا بر فرانسه و آلمان پيروز شده است. مشكل ديگر آمريكا، اعاده نظم بعد از رژيم صدام در عراق است.
مي دانيد كه تركيب نيروهاي عراقي با تمايلات مختلف، كاري دشوار است و از اين رو آمريكايي ها مجبور شده اند بحثهاي قديمي مثل روي كار آمدن ژنرال آمريكايي را مطرح كنند.
\ آيا در جهان امروز ، روشهاي قديمي مي تواند پاسخگوي مسائل جديد باشد؟
* اگر چنين طرحهايي براي كوتاه مدت باشد، احتمالاً ممكن خواهد بود، آمريكا و انگليس هم تأكيدات زيادي بر كوتاه بودن مدت دولت انتقالي نظامي كرده اند، مسلماً آنها مي دانند كه اين روشها در درازمدت چاره ساز نخواهند بود.